Skip to content

Artrose

Picture of Claire
Claire

Gezondheidsdeskundige Vaud

Artrose, ook wel osteoartritis genoemd, is een veel voorkomende en chronische aandoening die wordt gekenmerkt door de progressieve afbraak van kraakbeen in de gewrichten. Deze slijtage leidt tot directe wrijving tussen de botten, wat leidt tot pijn, zwelling, stijfheid en uiteindelijk een verminderd bewegingsbereik. Wereldwijd is artrose de belangrijkste oorzaak van lichamelijke beperkingen, vooral bij ouderen. Het aantal mensen dat eraan lijdt blijft stijgen, wat de behoefte aan effectieve preventie- en behandelingstechnieken benadrukt. 

Wat is artrose?

Artrose, ook wel osteoartritis genoemd, is een chronische aandoening die wordt gekenmerkt door de progressieve afbraak van kraakbeen, het veerkrachtige en gladde weefsel dat de uiteinden van de botten in de gewrichten bedekt. Deze afbraak leidt tot directe wrijving tussen de botten, wat resulteert in pijn, zwelling, stijfheid en uiteindelijk een verminderd bewegingsbereik en functieverlies van het aangetaste gewricht. Naarmate artrose voortschrijdt, kunnen botuitsteeksels of osteofyten ontstaan en kan de synoviale vloeistof, die dient als smeermiddel voor gewrichtsbeweging, in kwaliteit en kwantiteit afnemen, waardoor de symptomen verder verergeren.

Artrose wereldwijd

Artrose is wereldwijd de belangrijkste oorzaak van lichamelijke beperkingen en mobiliteitsproblemen, vooral bij ouderen. Hoewel artrose op elke leeftijd kan voorkomen, neemt de prevalentie aanzienlijk toe met de leeftijd, vooral bij mensen van 50 jaar en ouder. Vrouwen hebben een hoger risico op het ontwikkelen van artrose dan mannen, vooral na de overgang, wat wijst op een mogelijke invloed van hormonale factoren. Er wordt geschat dat met de vergrijzing van de bevolking en de toenemende prevalentie van obesitas, het aantal mensen met artrose zal blijven toenemen, wat de behoefte aan effectieve preventie- en behandelstrategieën benadrukt.

Risicofactoren

De ontwikkeling van artrose wordt beïnvloed door een combinatie van verschillende risicofactoren:

  • Leeftijd: Het risico op artrose neemt toe met de leeftijd, wat gedeeltelijk te wijten is aan de natuurlijke afname van het herstellend vermogen van kraakbeen en de cumulatieve effecten van slijtage over de jaren.
  • Overgewicht: Extra lichaamsgewicht verhoogt de druk en belasting op gewicht dragende gewrichten zoals de knieën en heupen, wat de afbraak van kraakbeen versnelt.
  • Eerdere gewrichtsletsel: Letsels zoals meniscus- of ligament scheuren kunnen het risico op artrose in het betreffende gewricht verhogen.
  • Overbelasting van het gewricht: Bepaalde beroepen of sporten die repetitieve bewegingen vereisen of een zware belasting op de gewrichten leggen, kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van artrose.
  • Genetische aanleg: Familiegeschiedenis van artrose kan het risico verhogen, wat wijst op een genetische component in de ontwikkeling van de ziekte.
  • Bepaalde metabole en hormonale aandoeningen: Aandoeningen zoals diabetes en hypothyreoïdie kunnen bijdragen aan het risico op artrose.
artrose
artrose

Artrose symptomen

Artrose begint vaak onopvallend en ontwikkelt zich geleidelijk, waardoor het in een vroeg stadium moeilijk te herkennen kan zijn. Symptomen variëren aanzienlijk tussen individuen, afhankelijk van de ernst van de aandoening en de aangetaste gewrichten.

Eerste symptomen

In de beginfase omvatten de symptomen van artrose typisch:

  • Gewrichtspijn: Dit is vaak het eerste symptoom. De pijn ontstaat meestal na of tijdens lichamelijke activiteit en neemt af met rust. In het begin kan de pijn mild zijn en alleen optreden na lange perioden van inspanning of belasting.
  • Stijfheid: A characteristic sign of osteoarthritis is stiffness in the affected joint, especially noticeable after a period of inactivity, such as getting up in the morning or after sitting for a long time. This stiffness usually resolves within half an hour of beginning movement.
  • Verlies van flexibiliteit: Het aangetaste gewricht kan niet meer volledig worden bewogen of gebogen, wat resulteert in een beperkt bewegingsbereik.

Progressie van symptomen

Naarmate artrose zich verder ontwikkelt, kunnen de symptomen verergeren en hardnekkiger worden:

  • Constante pijn: De pijn kan aanhouden, zelfs tijdens rustperiodes, en kan intenser worden bij veranderingen in het weer of na langdurige activiteit.
  • Zwelling: Door ontsteking binnen het gewricht of door ophoping van synoviale vloeistof kan er zwelling ontstaan, wat het gewricht gevoeliger en dikker maakt.
  • Knarsend gevoel of geluid: Patiënten kunnen een schurend, knarsend gevoel of geluid ervaren bij het bewegen van het getroffen gewricht, veroorzaakt door het ruwe oppervlak van het beschadigde kraakbeen.
  • Bot uitsteeksels: Osteofyten of bot uitgroeiingen kunnen zich vormen rond de randen van het gewricht, wat bijdraagt aan de pijn en het ongemak. 

Symptomen versus Artritis

Hoewel “artritis” een algemene term is voor gewrichtsontsteking, zijn er verschillende soorten artritis met verschillende symptomen en oorzaken. In tegenstelling tot reumatoïde artritis, een auto-immuunziekte die leidt tot ontsteking van het synovium (de bekleding van de gewrichten) en kan resulteren in systemische symptomen zoals vermoeidheid en koorts, is artrose meer het gevolg van mechanische slijtage en degeneratie van kraakbeen. Artrose tast vooral de gewichtdragende gewrichten aan zoals de knieën, heupen en ook de handen, terwijl reumatoïde artritis vaak de kleine gewrichten van de handen en voeten aantast en symmetrisch voorkomt (aan beide zijden van het lichaam).

Oorzaak artrose

De precieze oorzaak van artrose is complex en veelzijdig, waarbij biomechanische, genetische, omgevings- en leefstijlfactoren allemaal een rol spelen bij de ontwikkeling en progressie van de ziekte. Inzicht in deze factoren is cruciaal voor zowel de preventie als de behandeling van artrose.

Biomechanische factoren

Biomechanische stressoren spelen een belangrijke rol in de ontwikkeling van artrose. Deze kunnen variëren van macrotrauma’s zoals breuken die rechtstreeks invloed hebben op de gewrichten tot microtrauma’s veroorzaakt door repetitieve belasting en stress. Dergelijke belastingen leiden tot schade aan het kraakbeen, dat dient als schokdemper en zorgt voor een soepele beweging van het gewricht. Naarmate het kraakbeen slijt, wordt het oppervlak ruwer, wat leidt tot meer wrijving en verdere schade. Dit proces kan verergerd worden door afwijkingen in de uitlijning van het gewricht, zoals bij artrose in de knie, waarbij de belasting ongelijk verdeeld is over het gewricht. 

Erfelijkheid

Erfelijkheid speelt een belangrijke rol bij de gevoeligheid voor artrose. Onderzoek heeft aangetoond dat mensen met een familiegeschiedenis van artrose een hoger risico lopen om de aandoening zelf te ontwikkelen. Specifieke genetische varianten kunnen de kwaliteit en duurzaamheid van kraakbeen beïnvloeden, evenals de ontstekingsreactie van het lichaam, wat bijdraagt aan de progressie van artrose. Hoewel niet iedereen met deze genetische aanleg artrose zal ontwikkelen, verhoogt het wel aanzienlijk het risico op het ontwikkelen van de ziekte, vooral in combinatie met andere risicofactoren. 

Omgevingsfactoren en levensstijl

Levensstijl- en omgevingsfactoren spelen een aanzienlijke rol in de ontwikkeling en verergering van artrose:

  • Overgewicht: Extra gewicht legt een grotere belasting op gewichtdragende gewrichten zoals de knieën en heupen, wat de afbraak van kraakbeen versnelt. Bovendien produceren vetweefsels ontstekingsbevorderende stoffen die kunnen bijdragen aan gewrichtsschade.
  • Sedentaire levensstijl: Gebrek aan regelmatige lichaamsbeweging kan leiden tot verzwakking van de spieren rond de gewrichten, wat de stabiliteit en functie van het gewricht beïnvloedt en het risico op artrose verhoogt.
  • Beroepen en activiteiten: Bepaalde beroepen of hobby’s die repetitieve bewegingen vereisen of een constante belasting op specifieke gewrichten leggen, kunnen het risico op het ontwikkelen van artrose verhogen. Dit omvat beroepen met veel knielen, tillen of repetitieve handbewegingen.

Soorten artrose

Artrose, een slijtage veroorzakende gewrichtsaandoening, kan bijna elk gewricht in het lichaam aantasten, maar sommige gebieden zijn gevoeliger voor de aandoening dan andere. De locatie en specifieke kenmerken van artrose kunnen variëren, wat van invloed is op de behandeling en symptoombestrijding. 

Artrose in de handen

Handartrose treft vaak de vingergewrichten en het gewricht aan de basis van de duim. Symptomen kunnen stijfheid, zwelling, en pijn omvatten, vooral bij activiteiten die fijne motoriek vereisen. In de loop van de tijd kunnen knobbeltjes (Heberden’s en Bouchard’s knobbels) op de vingergewrichten ontstaan.

Artrose in de knieën

Knieartrose is een van de meest voorkomende vormen en kan ernstige pijn en mobiliteitsproblemen veroorzaken. Het wordt gekenmerkt door afbraak van het kraakbeen in het kniegewricht, wat leidt tot pijn, stijfheid, en verminderde bewegingsvrijheid.

Artrose in de heupen

Heupartrose kan diepe, aanhoudende pijn in de heup of lies veroorzaken, evenals stijfheid en beperkingen in het dagelijks bewegen. Pijn kan uitstralen naar de dij of knie, wat activiteiten zoals lopen of traplopen bemoeilijkt. 

Artrose in de voeten en tenen

Voet- en teenartrose beïnvloedt vooral het grote teengewricht, maar kan ook andere delen van de voet aantasten, wat leidt tot pijn en ongemak bij het lopen of staan. 

Artrose in de vingers

Net als bij de handen, kan artrose in de vingers leiden tot stijfheid, pijn, en de vorming van knobbeltjes. Dit kan fijne handbewegingen en dagelijkse activiteiten belemmeren. 

Artrose in de rug en onderrug

Rug- en onderrugartrose betreffen de wervelkolom, waar de degeneratie van de tussenwervelschijven en facetgewrichten pijn en stijfheid kan veroorzaken. Dit kan leiden tot beperkingen in de beweging en soms uitstralende pijn naar andere delen van het lichaam. 

Artrose in de schouders

Schouderartrose kan pijn en beperkingen veroorzaken in het draaien van de arm, wat het uitvoeren van taken boven het hoofd of achter het lichaam bemoeilijkt.

Artrose in de duim

Specifiek de basis van de duim wordt vaak getroffen, wat dagelijkse handelingen zoals het vastgrijpen of draaien van objecten pijnlijk maakt.

Artrose in de nek

Nekartrose beïnvloedt de cervicale wervelkolom, wat kan leiden tot stijfheid en pijn in de nek, soms met uitstraling naar de armen of hoofdpijn als gevolg.

Artrose in de enkel en pols

Hoewel minder vaak dan in de heupen of knieën, kan artrose ook de enkel- en polsgewrichten aantasten, wat de mobiliteit en functie van deze ledematen beïnvloedt. 

4.8/5

Goed voor de gewrichten en kraakbeen*

Diagnose artrose

Het stellen van de diagnose artrose vereist een grondige evaluatie door een professional in de gezondheidszorg. Dit proces omvat meestal een combinatie van klinische beoordeling, analyse van de medische voorgeschiedenis van de patiënt en het gebruik van beeldvormingstechnieken en laboratoriumtests. 

Fysiek onderzoek

Tijdens een lichamelijk onderzoek zal de arts de aangetaste gewrichten onderzoeken op tekenen van artrose, zoals:

  • Zwelling en roodheid: Dit kan duiden op ontsteking in en rond het gewricht.
  • Tederheid: Door zachtjes op het gewricht te drukken, beoordeelt de arts of dit pijn veroorzaakt.
  • Bewegingsbereik: De arts beweegt het gewricht om te bepalen of er een beperking is in hoe ver of soepel het gewricht kan bewegen.
  • Geluiden tijdens beweging: Het luisteren naar geluiden zoals kraken of schuren kan wijzen op de ruwheid van het kraakbeenoppervlak binnenin het gewricht.
  • De aanwezigheid van osteofyten: Deze botuitgroeiingen kunnen soms gevoeld worden als harde knobbels rond het gewricht.

Medische geschiedenis

Een gedetailleerde medische geschiedenis helpt bij het uitsluiten van andere oorzaken van de symptomen en kan waardevolle aanwijzingen geven over de oorzaak van de gewrichtsproblemen. De arts zal vragen stellen over:

  • Het begin en de aard van de symptomen: Bijvoorbeeld, of de pijn optreedt tijdens of na beweging, en of rust de symptomen verlicht.
  • Eerdere gewrichtsletsels: Eerdere verwondingen kunnen het risico op het ontwikkelen van artrose vergroten.
  • Familiegeschiedenis van artrose of andere gewrichtsaandoeningen: Dit kan wijzen op een genetische predispositie voor de aandoening.

Beeldvormende technieken

Beeldvormend onderzoek speelt een cruciale rol bij het beoordelen van de mate van gewrichtsschade en het bevestigen van de diagnose artrose:

  • Röntgenfoto’s: Deze kunnen veranderingen in de gewrichtsruimte, osteofyten, en andere veranderingen in het bot aantonen die indicatief zijn voor artrose.
  • Magnetische Resonantie Imaging (MRI): MRI’s bieden gedetailleerde beelden van zowel de botten als het zachte weefsel, inclusief het kraakbeen, en kunnen helpen bij het identificeren van vroege tekenen van kraakbeenschade voordat deze zichtbaar zijn op röntgenfoto’s.

Laboratoriumtests

Hoewel er geen specifieke bloedtest is die artrose kan diagnosticeren, kunnen laboratoriumtests nuttig zijn om andere aandoeningen uit te sluiten die vergelijkbare symptomen kunnen veroorzaken, zoals reumatoïde artritis. Deze tests kunnen omvatten:

  • Bloedonderzoek: Om te controleren op markers van ontsteking of voor specifieke auto-immuunziekten.
  • Gewrichtsvloeistofanalyse: Een monster van de vloeistof in het gewricht kan worden genomen en geanalyseerd op ontstekingscellen, kristallen, en andere indicatoren van gewrichtsaandoeningen.

Artrose behandeling

De behandeling van artrose richt zich op het verminderen van symptomen en het verbeteren van de kwaliteit van leven. Hoewel artrose niet volledig kan worden genezen, kunnen verschillende behandelingsstrategieën helpen de progressie te vertragen en de pijn en stijfheid onder controle te houden.

Medicijnen

Medicatie speelt een essentiële rol in het beheersen van de symptomen van artrose, met name pijn en ontsteking:

  • Pijnstillers (analgetica): Paracetamol kan worden gebruikt voor milde tot matige pijn. Hoewel het minder effect heeft op ontsteking, is het vaak de eerste keus vanwege het veiligheidsprofiel.
  • Niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID’s): Deze medicijnen, zoals ibuprofen en naproxen, helpen zowel pijn als ontsteking te verminderen. Ze zijn beschikbaar in zowel orale als topische vormen. Langdurig gebruik kan echter bijwerkingen hebben, zoals een verhoogd risico op gastro-intestinale problemen.
  • Corticosteroïde injecties: Voor ernstigere gevallen kunnen corticosteroïden direct in het getroffen gewricht worden geïnjecteerd om ontsteking en pijn te verminderen. Het effect is tijdelijk en overmatig gebruik kan leiden tot schade aan het gewricht.

Fysiotherapie en oefeningen

Fysiotherapie en een op maat gemaakt oefenprogramma kunnen significant bijdragen aan het verminderen van symptomen:

  • Oefeningen: Regelmatige, maar zachte oefeningen helpen de flexibiliteit te behouden, de spierkracht te verhogen, en het gewicht te beheersen. Zwemmen en fietsen zijn goede opties omdat ze de gewrichten minder belasten.
  • Fysiotherapie: Een fysiotherapeut kan specifieke oefeningen aanbevelen die gericht zijn op het versterken van de spieren rond het getroffen gewricht, het verbeteren van de mobiliteit en het verminderen van de pijn. Manuele therapie technieken kunnen ook helpen bij het verbeteren van de gewrichtsbeweging.

Chirurgische opties

Voor patiënten met gevorderde artrose, waarbij conservatieve behandelingen niet effectief zijn, kunnen chirurgische ingrepen worden overwogen:

  • Artroscopie: Een minimaal invasieve procedure waarbij een camera en chirurgische instrumenten via kleine incisies in het gewricht worden ingebracht om beschadigd kraakbeen te verwijderen of losse stukjes bot en kraakbeen te verwijderen.
  • Gewrichtsvervanging (arthroplastiek): Bij ernstige artrose kan een gewrichtsvervangende operatie worden aanbevolen. De meest voorkomende zijn heup- en knievervangende operaties, waarbij het beschadigde gewricht wordt vervangen door een kunstgewricht.
  • Osteotomie: Deze procedure wordt meestal uitgevoerd op jongere patiënten met beperkte artrose. Het omvat het herpositioneren van botten om de druk op het getroffen gebied te verminderen en de levensduur van het gewricht te verlengen. 
4.8/5

Goed voor de gewrichten en kraakbeen*

Supplementen en artrose

Bij het zoeken naar extra ondersteuning naast de traditionele behandelmethoden voor artrose, overwegen sommige mensen het gebruik van bepaalde supplementen. Deze supplementen zijn populair vanwege hun potentiële bijdrage aan het welzijn van mensen met artrose.

Groenlipmossel is een supplement dat afkomstig is uit Nieuw-Zeeland en bekend staat om zijn rijke samenstelling aan voedingsstoffen. Het wordt vaak gekozen door mensen die op zoek zijn naar aanvullende ondersteuning voor hun gewrichten.

Glucosamine is een stof die van nature in het menselijk lichaam voorkomt en betrokken is bij de vorming van kraakbeen. Als supplement wordt het vaak gebruikt door mensen die op zoek zijn naar ondersteuning voor hun gewrichtsgezondheid.

4.8/5

Goed voor de gewrichten en kraakbeen*

Veel gestelde vragen over artrose

Symptomen van artrose zijn onder meer gewrichtspijn, stijfheid, zwelling en verminderde beweeglijkheid.

Ja, behandelingen voor artrose omvatten pijnbestrijding, bewegingstherapie, medicatie en in sommige gevallen chirurgie.

Hoewel er momenteel geen bekende genezing is voor artrose, kunnen behandelingen helpen om symptomen te verminderen en de kwaliteit van leven te verbeteren. 

  1. van den Berg, C. (2010). De botten en gewrichten. In: Voetdiagnostiek. Bohn Stafleu van Loghum, Houten. https://doi.org/10.1007/978-90-313-7661-2_22
  2. Engelbert, R. (2006). Gegeneraliseerde hypermobiliteit van gewrichten. In: Fysioth. Casuïstiek – Boekblok. Bohn Stafleu van Loghum, Houten. https://doi.org/10.1007/978-90-313-8645-1_53
  3. van Ochten, J. Pijnlijke gewrichten, differentiaaldiagnostisch denken. Bijblijven 31, 315–323 (2015). https://doi.org/10.1007/s12414-015-0038-9
  4. ter Horst, G.J., Kemper, R.H.A. (2009). Pijn bij reumatoïde artritis. In: Boekblok Pijn info. Pijn info. Bohn Stafleu van Loghum, Houten. https://doi.org/10.1007/978-90-313-7316-1_150
  5. Vleeming, A., Stoeckart, R. & Snijders, C.J. Het sacro-iliacale gewricht ’ Anatomische, biomechanische en radiologische aspecten. STIM 11, 211–214 (1992). https://doi.org/10.1007/BF03075837
  6. Nelissen, R.G.H.H. (2008). Artrose. In: Verhaar, J.A.N., van Mourik, J.B.A. (eds) Orthopedie. Quintessens. Bohn Stafleu van Loghum, Houten. https://doi.org/10.1007/978-90-313-6546-3_21
  7. Bos, W., Lems, W. Reumatoïde artritis. Bijblijven 31, 324–335 (2015). https://doi.org/10.1007/s12414-015-0043-z
  8. de Morree, J. (2008). 7 Bindweefsel van de spieren. In: Dynamiek van het menselijk bindweefsel. Bohn Stafleu van Loghum, Houten. https://doi.org/10.1007/978-90-313-6584-5_7
  • Vitamine c draagt bij tot de normale collageenvorming1
  • Vitamine c draagt bij aan de normale werking van botten1
  • Vitamine c draagt bij tot de normale werking van het kraakbeen1
  • Vitamine c ondersteunt het immuunsysteem1
Gratis advies op maat

We geven u graag gratis uitgebreid advies van onze gezondheidsdeskundigen.

Picture of Joost
Joost

Productexpert

Picture of Robin
Robin

Productexpert

Picture of Claire
Claire

Productexpert

4.8/5

Goed voor de gewrichten en kraakbeen*