Skip to content

Menstruatie (ongesteldheid)

Claire
Claire

Gezondheidsdeskundige Vaud

Menstruatie is een complex en interessant aspect van de vrouwelijke levenscyclus, dat zowel essentieel is voor de voortplanting als voor het algemene welzijn. Dit proces, dat maandelijks plaatsvindt, bereidt het lichaam van een vrouw voor op een mogelijke zwangerschap door middel van een reeks gecoördineerde hormonale veranderingen. Hoewel menstruatie fundamenteel is voor vruchtbaarheid, ervaren veel vrouwen variaties in hun cyclus, wat hun dagelijks leven kan beïnvloeden. Dit deskundige artikel duikt dieper in de fasen van de menstruatie, de invloed ervan op het lichaam en hoe vrouwen kunnen omgaan met de verschillende aspecten van hun menstruatie, van pijn tot het omgaan met symptomen en het begrijpen van het verband met zwangerschap. 

Menstruatie cyclus

De menstruatiecyclus is een essentieel aspect van de voortplanting van de vrouw en bestaat uit verschillende fasen die zich maandelijks herhalen. Deze cycli zijn cruciaal in de voorbereiding van het vrouwelijk lichaam op een mogelijke zwangerschap en spelen een sleutelrol in de algemene gezondheid van de vrouw.

Fasen van de menstruatie cyclus

  • Folliculaire fase: Deze fase markeert het begin van de menstruatiecyclus. Ze begint op de eerste dag van de menstruatie en duurt tot de eisprong. In deze periode stimuleert het follikelstimulerend hormoon (FSH), dat door de hypofyse wordt afgescheiden, de groei van 5 tot 20 follikels op de eierstokken. Elk van deze follikels bevat een onrijpe eicel. Hoewel er meerdere follikels beginnen te groeien, bereikt er meestal maar één de volledige rijpheid; dit wordt de dominante follikel genoemd. De groei en ontwikkeling van deze follikels produceren oestrogeen, dat essentieel is voor de opbouw van het baarmoederslijmvlies.
  • Ovulatie: De ovulatiefase vindt ongeveer plaats op dag 14 van een typische cyclus van 28 dagen, maar kan variëren afhankelijk van de lengte van de individuele cyclus. Een sterke stijging van het luteïniserend hormoon (LH), bekend als de LH-piek, leidt tot de ovulatie: het vrijkomen van de rijpe eicel uit de dominante follikel. Het eitje beweegt dan door de eileider naar de baarmoeder, waar het de kans krijgt om bevrucht te worden.
  • Luteale fase: Na de ovulatie verandert de lege follikel in het corpus luteum, dat progesteron en wat oestrogeen afscheidt. Deze hormonen zijn cruciaal voor het verder verdikken en onderhouden van het baarmoederslijmvlies, waardoor het klaar is voor de mogelijke innesteling van een bevruchte eicel. Als er geen bevruchting plaatsvindt, begint het corpus luteum te degenereren, wat leidt tot een afname van progesteron en oestrogeen, wat uiteindelijk de menstruatie zal inluiden.

Hormonale veranderingen

De menstruatiecyclus wordt geregeld door een complex samenspel van hormonen. Oestrogeen speelt een belangrijke rol in de eerste helft van de cyclus door de groei en verdikking van het baarmoederslijmvlies te bevorderen. Progesteron domineert de tweede helft, waar het de baarmoeder voorbereidt op een mogelijke zwangerschap. Het evenwicht tussen deze hormonen is essentieel voor een regelmatige menstruatiecyclus.

Menstruatie cyclus en vruchtbaarheid

De vruchtbaarheid van een vrouw is nauw verbonden met haar menstruatiecyclus. De ovulatieperiode markeert de meest vruchtbare periode, wanneer de kans op bevruchting het grootst is. Het herkennen van ovulatiesignalen, zoals veranderingen in het baarmoederhalsslijm of lichte ovulatiepijn, kan nuttig zijn voor vrouwen die zwanger willen worden.  

Menstruatie berekenen

Het bijhouden van de menstruatiecyclus kan vrouwen helpen om hun vruchtbaarheid beter te begrijpen en eventuele gezondheidsproblemen vroegtijdig op te sporen. Moderne technologieën, zoals apps en digitale kalenders, bieden handige hulpmiddelen om de lengte van de cyclus, ovulatiedata en menstruatiesymptomen bij te houden. Dit helpt niet alleen bij het plannen van het eigen gezin, maar draagt ook bij aan een beter begrip van het eigen lichaam. 

menstruatie
menstruatie

Menstruatiepijn

Menstruatiepijn, medisch bekend als dysmenorroe, is een veelvoorkomend verschijnsel dat vrouwen over de hele wereld treft. De pijn wordt voornamelijk veroorzaakt door prostaglandinen, hormoonachtige stoffen die in hoge concentraties worden geproduceerd in het baarmoederslijmvlies tijdens de menstruatie. Deze stoffen veroorzaken samentrekkingen van de baarmoeder, die essentieel zijn voor de afscheiding van het baarmoederslijmvlies, maar kunnen ook leiden tot pijnlijke krampen. Bovendien kunnen hoge prostaglandineniveaus ontstekingen bevorderen, waardoor de pijn nog erger wordt. 

Natuurlijke hulp bij menstruatiepijn

Naast warmtecompressen zijn er verschillende natuurlijke methoden en oplossingen die verlichting kunnen geven bij menstruatiepijn:

  • Fysieke activiteit: Regelmatige lichaamsbeweging, waaronder yoga en lichte cardio, kan helpen bij het verminderen van menstruatiepijn door de afgifte van endorfines, natuurlijke pijnstillers van het lichaam.
  • Dieet aanpassingen: Het verminderen van de inname van ontstekingsbevorderende voedingsmiddelen zoals suiker en verzadigde vetten en het verhogen van de consumptie van ontstekingsremmende voedingsmiddelen zoals vette vis, noten en zaden, kan bijdragen aan de verlichting van de pijn.
  • Kruiden supplementen: Supplementen zoals gember, kurkuma en teunisbloemolie hebben ontstekingsremmende eigenschappen en kunnen effectief zijn bij het verlichten van menstruatiepijn.
  • Acupunctuur en acupressuur: Deze traditionele Chinese geneeswijzen kunnen helpen bij het verlichten van pijn door het lichaam te stimuleren om meer van zijn natuurlijke pijnstillende stoffen vrij te maken.

Menstruatieklachten en symptomen

Pre-menstrueel Syndroom (PMS)

PMS omvat een breed scala aan lichamelijke, emotionele en gedragssymptomen die optreden in de dagen voor de menstruatie en kort daarna verbeteren. De precieze oorzaak van PMS is onbekend, maar schommelingen in de hormoonspiegels en serotonine, een neurotransmitter die de stemming beïnvloedt, spelen waarschijnlijk een rol. Behandelingen kunnen bestaan uit aanpassingen van de levensstijl, veranderingen in het dieet, lichaamsbeweging en in sommige gevallen, medicatie. 

Menstruatie en emotionele gezondheid

De hormonale veranderingen die optreden tijdens de menstruatiecyclus kunnen een aanzienlijke invloed hebben op de emotionele gezondheid. Veel vrouwen ervaren een verhoogde gevoeligheid, angst of stemmingswisselingen. Het erkennen en valideren van deze gevoelens is cruciaal. Strategieën zoals mindfulness, meditatie en het onderhouden van een ondersteunend sociaal netwerk kunnen helpen om met deze emotionele schommelingen om te gaan. 

Impact op dagelijks leven en prestaties

Menstruatieklachten kunnen een grote invloed hebben op het dagelijks leven, zoals werk, school en persoonlijke relaties. Open communicatie over menstruatiegerelateerde behoeften en het zoeken naar aanpassingen of ondersteuning kunnen helpen om deze impact te minimaliseren. Organisaties en onderwijsinstellingen kunnen ook een rol spelen door beleid en faciliteiten te implementeren die rekening houden met de menstruatiebehoeften van vrouwen.

4.8/5

Voor uw normale menstruatie cyclus

Menstruatie uitstellen

Het uitstellen van de menstruatie kan wenselijk zijn voor vrouwen die belangrijke gebeurtenissen, reizen of andere persoonlijke redenen voor de boeg hebben. Hormonale anticonceptiemiddelen, zoals de combinatiepil, -ring of -pleister, zijn veelgebruikte methoden om de menstruatie uit te stellen. Deze methoden werken door de normale hormonale cyclus van het lichaam te onderbreken, waardoor de menstruatie tijdelijk wordt voorkomen.

  • Combinatiepillen: Door continu actieve pillen te slikken, zonder de gebruikelijke pauze voor de menstruatie, kunnen vrouwen hun menstruatie uitstellen. Het is mogelijk om dit meerdere cycli te doen, afhankelijk van het advies van een arts.
  • De ring of pleister: Net als bij de combinatiepil, kan het gebruik van de ring of pleister zonder de standaard stopweek ook de menstruatie uitstellen.

Bijwerkingen en overwegingen

Het uitstellen van de menstruatie met hormonale anticonceptiemiddelen kan bijwerkingen hebben zoals doorbraakbloedingen, misselijkheid, hoofdpijn of stemmingswisselingen. Het is cruciaal om een arts te raadplegen voordat je deze methode gebruikt, vooral voor vrouwen met bepaalde gezondheidsproblemen of risicofactoren. 

Menstruatie opwekken

Om de menstruatie op te wekken, zoeken sommige vrouwen natuurlijke methoden.

  • Kruiden: Bepaalde kruiden, zoals peterselie, gember, en vitex (monnikspeper), worden anekdotisch geassocieerd met het opwekken van menstruatie. Deze kruiden zouden de baarmoeder kunnen stimuleren of hormonale balans kunnen beïnvloeden.
  • Levensstijlveranderingen: Stressvermindering, verbeterde voeding en regelmatige lichaamsbeweging kunnen bijdragen aan het reguleren van de menstruatiecyclus. 

Medische interventies

Als een natuurlijke methode niet effectief is of als de menstruatie om medische redenen moet worden opgewekt, kunnen medicijnen zoals progesteron worden voorgeschreven. Progesterontherapie kan helpen bij het reguleren of op gang brengen van de menstruatiecyclus door het lichaam te ondersteunen bij het nabootsen van natuurlijke hormonale schommelingen.

  • Progesteron: Dit hormoon wordt vaak voorgeschreven in de vorm van pillen, injecties of vaginale gel. Na het stoppen van de progesteronbehandeling kan binnen enkele dagen een onttrekkingsbloeding optreden, wat lijkt op een natuurlijke menstruatie.

Overgang en menstruatie

De menstruele overgang, een periode die de overgang markeert van de reproductieve jaren naar de menopauze, is een belangrijk en natuurlijk onderdeel van het leven van een vrouw. Deze fase, die vaak premenopauze en menopauze wordt genoemd, gaat gepaard met verschillende lichamelijke en emotionele veranderingen. Hieronder bespreken we de symptomen en veranderingen in het menstruatiepatroon en geven we uitgebreid advies om met deze overgangsperiode om te gaan. 

Symptomen van pre-menopauze en menopauze

De symptomen die gepaard gaan met premenopauze en menopauze zijn divers en kunnen variëren in intensiteit. Enkele van de meest voorkomende ervaringen zijn:

  • Onregelmatige menstruaties: Dit is een van de eerste tekenen dat een vrouw de overgangsperiode ingaat. Cycli kunnen langer of korter worden, en het patroon van bloedingen kan onvoorspelbaar zijn.
  • Opvliegers en nachtelijk zweten: Sudden waves of warmth that can affect the upper body, often accompanied by sweating, palpitations, and, subsequently, chills. Nachtelijk zweten kan slaapproblemen veroorzaken, wat leidt tot vermoeidheid overdag.
  • Stemmingswisselingen: Vrouwen kunnen last hebben van stemmingswisselingen, inclusief irritatie, depressie, of angst, die kunnen worden verergerd door slaaptekort.
  • Vaginale droogheid: Afname in oestrogeen kan leiden tot vaginale droogheid, wat ongemak kan veroorzaken tijdens seksuele activiteit.
  • Verminderd libido: Een afname in seksueel verlangen kan voorkomen tijdens deze periode. 

Menstruatieveranderingen tijdens de overgang

De overgang naar de menopauze gaat gepaard met grote veranderingen in het menstruatiepatroon. Deze kunnen onder andere zijn:

  • Veranderingen in frequentie en regelmaat: De tijd tussen menstruaties kan variëren, en sommige vrouwen kunnen periodes van amenorroe (uitblijven van menstruatie) ervaren.
  • Veranderingen in bloedverlies: De hoeveelheid bloedverlies kan toenemen of afnemen. Sommige vrouwen ervaren zwaardere bloedingen dan normaal, terwijl anderen juist lichtere menstruaties hebben.

Menopauze wordt bevestigd wanneer een vrouw gedurende 12 opeenvolgende maanden geen menstruatie heeft gehad, wat het officiële einde van de menstruele cyclus markeert. 

Advies bij overgangssymptomen

Het beheer van overgangssymptomen vereist vaak een combinatie van levensstijlaanpassingen, medische interventies en ondersteuning:

  • Levensstijlaanpassingen: Gezonde voeding, regelmatige lichaamsbeweging, en goede slaaphygiëne kunnen helpen bij het verminderen van sommige symptomen. Technieken voor stressmanagement, zoals mindfulness en yoga, kunnen ook nuttig zijn.
  • Hormoontherapie (HT): Voor vrouwen met ernstige symptomen kan hormoontherapie een effectieve behandelingsoptie zijn. HT kan helpen bij het verminderen van opvliegers, nachtelijk zweten, en vaginale droogheid. Het is echter niet voor iedereen geschikt en kan risico’s met zich meebrengen, dus een grondige evaluatie en overleg met een gezondheidszorgverlener zijn essentieel.
  • Alternatieve en behandelingen: Niet-hormonale medicatie, fyto-oestrogenen (plantaardige oestrogenen), en andere natuurlijke supplementen kunnen voor sommige vrouwen verlichting bieden. Het is belangrijk om de veiligheid en effectiviteit van dergelijke opties te bespreken met een zorgverlener.
4.8/5

Voor uw normale menstruatie cyclus

Menstruatie en zwangerschap

Menstruatie en zwangerschap zijn twee fundamentele aspecten van de vrouwelijke reproductieve gezondheid die vaak het onderwerp zijn van verschillende misverstanden en verwarring. Het is essentieel om goed te begrijpen hoe deze processen elkaar beïnvloeden en welke signalen het lichaam kan geven tijdens de vroege stadia van de zwangerschap. 

Misverstanden rondom menstruatie en zwangerschap

Er bestaat een algemene misvatting dat zwangerschap tijdens de menstruatie onmogelijk is. Hoewel de kans op zwangerschap tijdens de menstruatie relatief klein is, is het niet volledig uitgesloten. Dit komt omdat sperma tot vijf dagen in het vrouwelijk lichaam kan overleven en als een vrouw kort na haar menstruatie ovuleert, kunnen de overlevende spermacellen de eicel bevruchten. Daarom is het essentieel om de eigen menstruatiecyclus en het vruchtbaarheidsvenster te kennen om de zwangerschapskansen te begrijpen. 

Herkennen van implantatiebloeding

Implantatiebloeding is een lichte bloeding die kan optreden wanneer de bevruchte eicel zich nestelt in de baarmoederwand, wat ongeveer 6 tot 12 dagen na de bevruchting gebeurt. Deze bloeding wordt vaak aangezien voor een lichte menstruatie vanwege het tijdstip en de aard van de bloeding, maar is meestal veel lichter en korter dan een normale menstruatie. Een innestelingsbloeding kan een vroeg teken van zwangerschap zijn en verschilt van persoon tot persoon in kleur en duur.

Menstruatieachtige symptomen in de vroege zwangerschap

Veel vrouwen ervaren in het begin van de zwangerschap symptomen die lijken op die van de menstruatie, zoals buikkrampen, lichte spotting of bloedverlies en gevoelige borsten. Deze symptomen kunnen verwarrend zijn, vooral als ze optreden rond de verwachte menstruatiedatum. Het is belangrijk om te beseffen dat dergelijke symptomen normaal kunnen zijn en vaak te wijten zijn aan de natuurlijke veranderingen en aanpassingen van het lichaam aan het begin van de zwangerschap. Het is echter altijd aan te raden om medisch advies in te winnen bij ongewone of aanhoudende symptomen om de gezondheid van zowel de moeder als de foetus te waarborgen.

4.8/5

Voor uw normale menstruatie cyclus

Veel gestelde vragen over de menstruatie

Menstruatie is het maandelijkse proces waarbij het baarmoederslijmvlies wordt afgestoten via vaginaal bloedverlies.

Tijdens de menstruatie wordt het baarmoederslijmvlies afgestoten en verlaat het samen met bloed het lichaam via de vagina.

Tijdens de menstruatiecyclus werpt het lichaam het opgebouwde baarmoederslijmvlies af als er geen bevruchting heeft plaatsgevonden, wat resulteert in bloedingen uit de baarmoeder.

Normale menstruatieklachten omvatten krampen, stemmingswisselingen, vermoeidheid en buikpijn.

  1. Dekker, J. Uitblijvende menstruatie. HUWE 52, 559 (2009). https://doi.org/10.1007/BF03085785
  2. Huisarts en wetenschap. Menstruatieproblemen. Huisarts Wet 65, 47 (2022). https://doi.org/10.1007/s12445-022-1452-8
  3. van Berkel-Zegers, M., Lagro-Janssen, T. Wat is bij adolescenten een normaal menstruatiepatroon?. Huisarts Wet 65, 57–61 (2022). https://doi.org/10.1007/s12445-022-1444-8
  • Vitex Agnus Castus draagt bij aan de normale hormoonhuishouding
  • Vitex Agnus Castus draagt bij aan de normale weerstand tegen stress
  • Vitex Agnus Castus ondersteunt een normale menstruatie
  • Vitex Agnus Castus ondersteunt het overgangsproces
Gratis advies op maat

We geven u graag gratis uitgebreid advies van onze gezondheidsdeskundigen.

Joost
Joost

Productexpert

Robin
Robin

Productexpert

Claire
Claire

Productexpert

4.8/5

Voor uw normale menstruatie cyclus