Schildklier functie
De schildklier bevindt zich aan de voorkant van uw hals, net onder de adamsappel. Deze klier produceert en scheidt hormonen uit die essentieel zijn voor het reguleren van uw metabolisme, de snelheid waarmee uw lichaam energie verbruikt. De belangrijkste hormonen die door de schildklier worden geproduceerd zijn thyroxine (T4) en triiodothyronine (T3). Deze hormonen beïnvloeden bijna elk orgaan in het lichaam en spelen een sleutelrol in de groei, ontwikkeling, en regulatie van de lichaamstemperatuur.
De productie en afgifte van schildklierhormonen worden gereguleerd door de hypofyse, een kleine klier aan de basis van de hersenen. De hypofyse produceert schildklierstimulerend hormoon (TSH), dat de schildklier stimuleert om T4 en T3 te produceren en vrij te geven. De hoeveelheid TSH die door de hypofyse wordt aangemaakt, hangt af van de niveaus van T4 en T3 in het bloed; dit proces staat bekend als negatieve terugkoppeling. Wanneer de niveaus van T4 en T3 laag zijn, stijgt de TSH-productie om de schildklier aan te moedigen meer hormonen aan te maken, en omgekeerd.
Schildklier problemen
Wanneer de schildklier niet goed functioneert, kan dit leiden tot verschillende aandoeningen die invloed hebben op uw algehele welzijn. Hier volgen de meest voorkomende schildklier problemen, elk met hun unieke symptomen, oorzaken en behandelingsopties.
Trage schildklier (Hypothyreoïdie)
Hypothyreoïdie is een aandoening waarbij de schildklier niet genoeg schildklierhormonen produceert om aan de behoeften van uw lichaam te voldoen. Dit leidt tot een vertraging van het metabolisme, wat verschillende symptomen kan veroorzaken:
- Symptomen: Vermoeidheid, gewichtstoename, koude intolerantie, constipatie, droge huid, haaruitval, spierzwakte, depressie, en traagheid.
- Oorzaken: De meest voorkomende oorzaak van hypothyreoïdie is de ziekte van Hashimoto, een auto-immuunziekte waarbij het immuunsysteem de schildklier aanvalt en beschadigt. Andere oorzaken kunnen zijn: jodiumtekort, bestralingstherapie, chirurgische verwijdering van de schildklier, en bepaalde medicijnen.
- Behandeling: Hypothyreoïdie wordt meestal behandeld met synthetisch schildklierhormoon (levothyroxine), dat dagelijks moet worden ingenomen om de hormoonspiegels te normaliseren.
Te snel werkende schildklier (Hyperthyreoïdie)
Hyperthyreoïdie treedt op wanneer de schildklier te veel hormonen produceert, wat leidt tot een versneld metabolisme. Dit kan leiden tot een reeks symptomen:
- Symptomen: Gewichtsverlies, snelle hartslag, nervositeit, angst, trillen, overmatig zweten, slapeloosheid, diarree, en uitpuilende ogen (bij de ziekte van Graves).
- Oorzaken: De ziekte van Graves is de meest voorkomende oorzaak van hyperthyreoïdie en is een auto-immuunziekte die de schildklier overstimuleert. Andere oorzaken kunnen zijn: schildklierknobbels (toxisch adenoom of multinodulair struma), thyreoïditis (schildklierontsteking), en overmatige inname van jodium.
- Behandeling: Hyperthyreoïdie kan worden behandeld met medicijnen zoals thyreostatica (die de schildklierhormoonproductie verminderen), radioactief jodium (dat de schildkliercellen vernietigt), of in sommige gevallen een operatie om een deel van de schildklier te verwijderen.
Vergrote schildklier (Struma)
Struma verwijst naar een vergrote schildklier, die zichtbaar kan zijn als een zwelling in uw hals. Struma kan optreden bij zowel hypo- als hyperthyreoïdie en kan verschillende oorzaken hebben:
- Symptomen: Een zichtbare zwelling in de hals, moeite met slikken of ademhalen, heesheid, en in sommige gevallen een strak gevoel in de hals.
- Oorzaken: De oorzaken van struma kunnen variëren en omvatten jodiumtekort (dat leidt tot schildkliervergroting in een poging om meer hormonen te produceren), de ziekte van Hashimoto, de ziekte van Graves, schildklierknobbels, en kanker.
- Behandeling: De behandeling van struma hangt af van de onderliggende oorzaak en kan variëren van observatie (in milde gevallen) tot medicijnen, radioactief jodium, of chirurgie in ernstige gevallen.
Schildklierontsteking (Thyreoïditis)
Thyreoïditis verwijst naar een ontsteking van de schildklier, die kan leiden tot tijdelijke hyperthyreoïdie, gevolgd door hypothyreoïdie. De symptomen kunnen variëren afhankelijk van de fase van de ontsteking:
- Symptomen: Pijn en gevoeligheid in de hals, vermoeidheid, snelle hartslag, gewichtsverlies of -toename, en stemmingswisselingen.
- Oorzaken: Thyreoïditis kan worden veroorzaakt door auto-immuunziekten (zoals de ziekte van Hashimoto of postpartum thyreoïditis), virale infecties, of als reactie op bepaalde medicijnen.
- Behandeling: De behandeling hangt af van het type thyreoïditis en kan variëren van pijnstillers en ontstekingsremmende medicijnen tot hormoonvervangingstherapie voor hypothyreoïdie.
Schildklierkanker
Schildklierkanker is een kwaadaardige tumor die ontstaat in de schildkliercellen. Hoewel schildklierkanker relatief zeldzaam is, is het een van de meest voorkomende vormen van kanker bij vrouwen:
- Symptomen: Een knobbel in de hals, heesheid, moeite met slikken of ademhalen, en soms pijn in de nek of keel.
- Oorzaken: De exacte oorzaken van schildklierkanker zijn onbekend, maar risicofactoren kunnen stralingsexpositie, genetische predispositie, en bepaalde goedaardige schildklieraandoeningen omvatten.
- Behandeling: De behandeling van schildklierkanker hangt af van het type en de ernst van de kanker en kan chirurgie, radioactief jodiumtherapie, bestraling, of chemotherapie omvatten. De prognose varieert, maar veel gevallen van schildklierkanker hebben een goede uitkomst, vooral als ze vroeg worden ontdekt en behandeld.
Schildklier waarden
Om schildklierproblemen te diagnosticeren en te behandelen, is het essentieel om de schildklierhormoonspiegels in het bloed te meten. De belangrijkste waarden die artsen beoordelen, zijn TSH, vrij T4, en soms vrij T3:
-
TSH (Thyreoïd Stimulerend Hormoon)
TSH is vaak de eerste test die wordt uitgevoerd om de schildklierfunctie te beoordelen. Een verhoogde TSH-waarde kan wijzen op hypothyreoïdie (een trage schildklier), terwijl een verlaagde TSH-waarde kan wijzen op hyperthyreoïdie (een te snel werkende schildklier). -
Vrij T4 (Thyroxine)
Vrij T4 is het belangrijkste schildklierhormoon dat in het bloed circuleert. Lage niveaus van vrij T4 kunnen wijzen op hypothyreoïdie, terwijl hoge niveaus kunnen wijzen op hyperthyreoïdie. -
Vrij T3 (Triiodothyronine)
Vrij T3 is het actieve schildklierhormoon dat wordt omgezet uit T4. Dit hormoon wordt soms gemeten als vrij T4 en TSH niet voldoende informatie geven over de schildklierfunctie, vooral bij vermoeden van hyperthyreoïdie.
Naast deze basiswaarden kunnen aanvullende tests zoals anti-TPO-antilichamen (om auto-immuunziekten zoals de ziekte van Hashimoto of Graves te identificeren) en beeldvormende onderzoeken zoals echografie of scintigrafie van de schildklier nuttig zijn bij het stellen van een diagnose en het plannen van de behandeling.
