Skip to content

Reuma (reumatoïde artritis)

Claire
Claire

Gezondheidsdeskundige Vaud

Reuma is een verzamelnaam voor meer dan honderd verschillende aandoeningen die invloed hebben op het bewegingssysteem, waaronder gewrichten, spieren, pezen en botten, en wordt gekenmerkt door symptomen zoals pijn, stijfheid en ontsteking. Deze aandoeningen variëren in ernst en type, met enkele van de meest voorkomende vormen zoals reumatoïde artritis, artrose en jicht, die elk een unieke benadering van diagnose en behandeling vereisen. Dit artikel biedt een uitgebreid overzicht van reumatoïde artritis met als doel de levenskwaliteit van patiënten te verbeteren door vroegtijdige opsporing, gepersonaliseerde behandelingen en strategieën voor pijnbestrijding.

Wat is reuma?

Reuma is een complex en gevarieerd ziektebeeld dat het bewegingssysteem van het lichaam, waaronder gewrichten, spieren, pezen en botten, diepgaand aantast. De term omvat meer dan honderd verschillende ziektebeelden, variërend in ernst, symptomen en de manier waarop ze het lichaam beïnvloeden. Hoewel elk type reumatische aandoening uniek is, hebben ze gemeenschappelijke kenmerken zoals pijn, stijfheid, ontsteking en de daaruit voortvloeiende verminderde mobiliteit en algehele levenskwaliteit. Deze symptomen kunnen mild tot ernstig zijn en hebben vaak een wisselend verloop, waarbij perioden van verhoogde activiteit of “flare-ups” worden afgewisseld met perioden van relatieve rust.

Reumatoïde artritis

Reumatoïde artritis (RA) staat bekend als een van de meest voorkomende vormen van ontstekingsreuma. Het is een chronische auto-immuunziekte waarbij het immuunsysteem van het lichaam zich ten onrechte tegen de gewrichtsbekleding keert, wat leidt tot ontsteking, zwelling en pijn in de aangetaste gewrichten. Als het niet behandeld wordt, kan deze voortdurende ontsteking resulteren in langdurige schade aan het gewricht en de omliggende structuren, wat uiteindelijk leidt tot aanzienlijke lichamelijke beperkingen.

Artrose en reuma

Artrose, een andere veel voorkomende vorm van reumatoïde artritis, wordt gekenmerkt door de slijtage van kraakbeen, het gladde weefsel aan de uiteinden van botten waar ze een gewricht vormen. Deze slijtage leidt tot pijn, stijfheid en verminderde mobiliteit, omdat het gebrek aan voldoende kraakbeen resulteert in de wrijving van bot tegen bot. Artrose is voornamelijk leeftijdsgerelateerd en tast vooral de knieën, heupen, handen en wervelkolom aan.

reuma
reuma

Soorten reuma

De complexiteit en diversiteit van reumatische aandoeningen worden weerspiegeld in de diversiteit van hun vormen en uitingen. Elk type reumatoïde artritis heeft zijn eigen unieke kenmerken en uitdagingen, die een specifieke benadering van diagnose en behandeling vereisen.

Artrose

Artrose, ook bekend als degeneratieve gewrichtsaandoening, is de meest voorkomende vorm van reumatoïde artritis. Het wordt gekenmerkt door de progressieve slijtage van het kraakbeen dat de uiteinden van de botten in de gewrichten bedekt. Naarmate het kraakbeen slijt, neemt de wrijving tussen de botten toe, wat leidt tot pijn, stijfheid en een verminderd bewegingsbereik. Artrose treft vooral gewrichten die vaak worden belast, zoals de knieën, heupen, handen en wervelkolom. 

Auto-immuunziekten/ontstekingsreuma

Auto-immuunziekten zoals reumatoïde artritis (RA) vallen onder de categorie ontstekingsreuma, waarbij het immuunsysteem van het lichaam de eigen weefsels aanvalt, vooral het gewrichtsmembraan dat de gewrichten bekleedt. Dit resulteert in chronische ontsteking, pijn, zwelling en uiteindelijk de vernietiging van gewrichtskraakbeen en bot. Andere voorbeelden van auto-immuunziekten zijn systemische lupus erythematosus (SLE) en spondyloartritis. 

Jicht

Jicht is een andere vorm van ontstekingsreuma en wordt gekenmerkt door acute pijn en zwelling, meestal in één gewricht. Het wordt veroorzaakt door een hoog urinezuurgehalte in het bloed, wat leidt tot de vorming van uraatkristallen in en rond de gewrichten. Hoewel jicht elk gewricht kan aantasten, is de grote teen het meest voorkomende doelwit. 

Osteoporose

Osteoporose is een aandoening die gekenmerkt wordt door een afname van de botdichtheid en -sterkte, waardoor botten broos worden en vatbaarder zijn voor breuken. Het wordt vaak “de stille dief” genoemd omdat het zich langzaam en onopgemerkt kan ontwikkelen tot een bot breekt. Osteoporose is niet direct een ontstekingsziekte zoals veel andere vormen van reumatoïde artritis, maar het wordt vaak geassocieerd met reumatische aandoeningen vanwege de impact op het bewegingsapparaat.

Weke delen-reuma

Reuma van de weke delen verwijst naar aandoeningen die de spieren, pezen en ligamenten aantasten, zoals tendinitis en bursitis. Deze aandoeningen veroorzaken pijn en ontsteking buiten de gewrichten en zijn vaak het gevolg van overbelasting of herhaalde bewegingen.

Fibromyalgie

Fibromyalgie wordt gekenmerkt door chronische pijn in het hele lichaam, samen met vermoeidheid, slaapstoornissen en soms stemmingswisselingen. De precieze oorzaak van fibromyalgie is onbekend, maar men denkt dat het een probleem is met de manier waarop de hersenen en het zenuwstelsel pijn verwerken. Het komt vaak voor in combinatie met andere reumatische aandoeningen.

Oorzaak reuma

De oorzaken van reumatische aandoeningen zijn complex en multifactorieel, wat betekent dat ze vaak het gevolg zijn van de interactie van verschillende risicofactoren. Inzicht in deze oorzaken is cruciaal voor zowel preventie als behandeling. Hieronder volgt een gedetailleerd overzicht van de drie belangrijkste categorieën factoren die bijdragen aan de ontwikkeling van reumatoïde artritis: erfelijkheid, omgevingsfactoren en leefstijlfactoren.

Erfelijke factoren

Reumatoïde artritis heeft een belangrijke genetische component, waarbij sommige types sterker geassocieerd worden met genetische factoren dan andere. Bijvoorbeeld, reumatoïde artritis (RA) heeft een duidelijke genetische link; individuen met bepaalde genotypes, zoals die met het HLA-DR4 allel, hebben een hoger risico op het ontwikkelen van de ziekte. Dit betekent echter niet dat reumatoïde artritis uitsluitend erfelijk is; veel mensen met een genetische aanleg voor reumatoïde artritis zullen de aandoening nooit ontwikkelen. Genetische aanleg verhoogt alleen de vatbaarheid voor de factoren die de ziekte kunnen uitlokken.

Omgevingsfactoren

Omgevingsfactoren spelen ook een belangrijke rol in de ontwikkeling van reumatoïde artritis. Infecties, zowel virale als bacteriële, kunnen sommige vormen van reumatoïde artritis veroorzaken of verergeren. Het menselijke parvovirus B19 is bijvoorbeeld gekoppeld aan de ontwikkeling van sommige gevallen van reumatoïde artritis, terwijl de bacterie Chlamydia een trigger kan zijn voor reactieve artritis.

Blootstelling aan rook en luchtvervuiling zijn andere kritieke omgevingsfactoren. Roken is niet alleen een risicofactor voor de ontwikkeling van reumatoïde artritis, maar kan ook de ernst van de ziekte verergeren. Luchtvervuiling, vooral fijne deeltjes en stikstofdioxide, wordt in verband gebracht met een verhoogd risico op bepaalde reumatische aandoeningen.

Leefstijlfactoren

De levensstijl speelt ook een belangrijke rol in het risico op het ontwikkelen van reumatoïde artritis. Overgewicht en obesitas verhogen de druk op de gewrichten en dragen bij aan de ontwikkeling en progressie van artrose. Lichamelijke inactiviteit kan de stijfheid en pijn die gepaard gaan met reumatische aandoeningen verergeren, terwijl regelmatige lichaamsbeweging juist kan helpen om de symptomen te beheersen en de algehele gezondheid te verbeteren.

Voeding kan ook invloed hebben op reumatoïde artritis. Een dieet rijk aan ontstekingsbevorderend voedsel, zoals rood vlees, bewerkt voedsel en suiker, kan ontstekingsprocessen in het lichaam verergeren. Aan de andere kant kan een dieet rijk aan omega-3 vetzuren, antioxidanten en vezels ontstekingen verminderen en beschermen tegen sommige reumatische aandoeningen.

Reuma symptomen en klachten

Reumatische aandoeningen omvatten een breed scala aan ziekten die het bewegingsapparaat aantasten, elk met hun eigen unieke reeks symptomen en klachten. Hoewel er enkele gemeenschappelijke kenmerken zijn, zoals pijn en stijfheid, varieert de specifieke aard van deze symptomen sterk tussen de verschillende vormen van reumatoïde artritis. Hieronder volgt een uitgebreid overzicht van de gemeenschappelijke symptomen van reumatoïde artritis, gevolgd door een beschrijving van hoe deze symptomen zich kunnen uiten bij enkele van de meest voorkomende reumatische aandoeningen. 

Algemene symptomen van reuma

De meest voorkomende symptomen geassocieerd met reumatische aandoeningen zijn:

  • Pijn: Dit kan variëren van mild tot ernstig en kan constant aanwezig zijn of komen en gaan. De pijn is vaak erger tijdens beweging of na rust.
  • Stijfheid: Veel mensen met reuma ervaren stijfheid in de getroffen gewrichten, vooral ‘s ochtends bij het ontwaken of na langere perioden van inactiviteit.
  • Vermoeidheid: Een algemeen gevoel van vermoeidheid en malaise is typisch voor veel vormen van reuma, vaak als gevolg van de chronische ontsteking in het lichaam.
  • Zwelling: Ontsteking van de gewrichten kan leiden tot zwelling, die zowel pijnlijk als beperkend kan zijn. 

Beginnende symptomen

Vroege symptomen van reumatoïde artritis zijn vaak mild en kunnen gemakkelijk verward worden met overbelasting of vermoeidheid. Deze kunnen milde gewrichtspijn, een gevoel van stijfheid na het rusten of een algemeen gevoel van niet goed zijn omvatten. Naarmate de aandoening vordert, worden deze symptomen meestal duidelijker en verontrustender.

Symptomen per soort reuma

  • Reumatoïde Artritis (RA): Naast de algemene symptomen kenmerkt RA zich door symmetrische gewrichtspijn en zwelling, vooral in de kleine gewrichten van de handen en voeten. De pijn en stijfheid zijn vaak het ergst in de ochtend.
  • Artrose: Bij artrose is de pijn gerelateerd aan het gebruik van het gewricht en verbetert vaak met rust. De getroffen gewrichten kunnen een knarsend of schurend geluid maken bij beweging.
  • Jicht: Jichtaanvallen beginnen vaak plotseling, meestal ‘s nachts, met intense pijn, roodheid en zwelling in één gewricht, vaak de grote teen.
  • Fibromyalgie: Kenmerkt zich door wijdverspreide pijn in het hele lichaam, samen met slaapproblemen, vermoeidheid en vaak emotionele en mentale distress.
  • Lupus (SLE): Lupus kan leiden tot gewrichtspijn en zwelling, maar beïnvloedt ook andere delen van het lichaam, zoals de huid, nieren, en het zenuwstelsel, en gaat vaak gepaard met een vlindervormige uitslag op het gezicht.
  • Osteoporose: Hoewel osteoporose zelf geen pijn veroorzaakt, verhoogt het de kans op breuken, die zeer pijnlijk kunnen zijn. 

Lokalisatie van reuma

De impact van reuma op het menselijk lichaam is groot en varieert sterk afhankelijk van het type reumatische aandoening. Hoewel reumatoïde artritis inderdaad elk deel van het lichaam kan aantasten, zijn bepaalde gebieden er vaker bij betrokken, wat aanzienlijke beperkingen kan opleveren voor de dagelijkse activiteiten en het algehele welzijn van de patiënt. Een gedetailleerde verkenning van de meest voorkomende plaatsen voor reumatische symptomen benadrukt de verschillende manieren waarop deze aandoeningen de gezondheid en levenskwaliteit kunnen beïnvloeden.

Reuma in handen en vingers

Reuma tast vaak de kleine gewrichten van de handen en vingers aan, wat leidt tot pijn, stijfheid en zwelling. Deze symptomen kunnen dagelijkse taken zoals schrijven, typen en zelfs het vasthouden van voorwerpen bemoeilijken. Bij aandoeningen zoals reumatoïde artritis en artrose zijn de handen vaak symmetrisch aangedaan, wat betekent dat beide handen even erg aangedaan zijn. In latere stadia kan vervorming van de gewrichten optreden, waardoor de functionaliteit nog verder afneemt.

Reuma in de voeten

De voeten, vooral de gewrichten van de tenen, zijn ook een veel voorkomende locatie voor reumatische symptomen. Ontsteking en pijn in de voeten kunnen lopen en staan moeilijk maken en zo de mobiliteit en onafhankelijkheid beperken. In het geval van jicht kan een acute aanval in de grote teen bijzonder pijnlijk zijn, terwijl langdurige artrose kan leiden tot misvormingen zoals hamertenen. 

Reuma in de knieën

De knieën behoren tot de grootste gewrichten in het lichaam en zijn cruciaal voor beweging. Reumatische aandoeningen zoals artrose en reumatoïde artritis kunnen ernstige pijn en stijfheid in de knieën veroorzaken, waardoor het vermogen om te lopen, rennen en zelfs opstaan uit een stoel wordt aangetast. Zwelling van de knieën door vochtophoping is een ander veelvoorkomend symptoom, dat het bewegingsbereik verder kan beperken. 

Andere veelvoorkomende plekken

Hoewel de handen, voeten en knieën vaak worden aangetast, kunnen reumatische aandoeningen ook andere delen van het lichaam aantasten, zoals de heupen, de rug (vooral de lumbale en cervicale wervelkolom) en zelfs de ogen en huid in het geval van bepaalde auto-immuunziekten zoals lupus.

4.8/5

Goed voor de gewrichten en kraakbeen*

Diagnose van reuma

De diagnose van reumatische aandoeningen is een uitdagend proces dat precisie en zorg vereist, gezien de grote verscheidenheid aan symptomen en de overlappende aard van veel reumatische syndromen. Een nauwkeurige diagnose is essentieel voor het starten van een effectieve behandeling en het beperken van de langetermijneffecten van de ziekte. Hieronder wordt dieper ingegaan op de belangrijkste aspecten van het diagnostische proces voor reumatoïde artritis. 

Lichamelijk onderzoek

Het diagnostische proces begint met een uitgebreid lichamelijk onderzoek, waarbij de arts de aanwezige symptomen beoordeelt en kijkt naar tekenen van gewrichtsontsteking, zoals zwelling, roodheid, warmte en bewegingsbeperking. Dit onderzoek omvat ook een beoordeling van de huid, ogen en andere organen indien nodig, afhankelijk van de vermoedelijke reumatische aandoening. Het lichamelijk onderzoek stelt de arts in staat om de symptomen van de patiënt in de juiste context te plaatsen en beslissingen te nemen over verdere diagnostische stappen.

Bloedtesten

Bloedtesten spelen een cruciale rol in de diagnose van reuma. Ze kunnen ontsteking in het lichaam aantonen, specifieke auto-antilichamen identificeren die aanwezig zijn bij bepaalde auto-immuunziekten, en helpen bij het uitsluiten van andere aandoeningen. Voorbeelden van belangrijke bloedtesten omvatten:

  • Reumafactor (RF): Hoewel niet exclusief voor reumatoïde artritis (RA), is de aanwezigheid van RF in het bloed een indicatie die wijst op RA of een andere auto-immuunziekte.
  • Anticyclisch gecitrullineerd peptide (anti-CCP): Een specifiekere marker voor RA dan RF.
  • Antinucleaire antilichamen (ANA): Gebruikt om systemische lupus erythematosus (SLE) en andere auto-immuunziekten te diagnosticeren.
  • Bloedbeeld, bezinkingssnelheid (BSE) en C-reactief proteïne (CRP): Deze testen meten de mate van ontsteking in het lichaam en kunnen helpen bij het beoordelen van de activiteit van de ziekte. 

Beeldvormende technieken

Beeldvormende technieken zijn essentieel voor het visualiseren van de structuur en functie van gewrichten en omliggende weefsels. Deze technieken kunnen helpen bij het bevestigen van een diagnose, het bepalen van de omvang van de schade, en het volgen van de progressie van de ziekte over tijd. De meest gebruikte beeldvormende technieken zijn:

  • Röntgenfoto’s: Nuttig voor het detecteren van boterosie of andere veranderingen in de gewrichten die typisch zijn voor bepaalde reumatische aandoeningen, zoals artrose of RA.
  • Magnetische resonantiebeeldvorming (MRI): Biedt gedetailleerde beelden van zowel harde als zachte weefsels, waardoor vroege tekenen van ziekte zoals ontsteking en beginnende schade aan gewrichten en weefsels zichtbaar worden.
  • Echografie: Kan ontstekingen en schade aan zachte weefsels, pezen en gewrichtsvoering detecteren, en is bijzonder nuttig voor het beoordelen van ontstekingsactiviteit.
4.8/5

Goed voor de gewrichten en kraakbeen*

Reuma behandeling

De behandeling van reumatische aandoeningen richt zich op het verminderen van pijn en ontsteking, het behouden of verbeteren van de gewrichtsfunctie en het minimaliseren van de langetermijneffecten van de ziekte. Het ontwikkelen van een effectief behandelplan vereist een persoonlijke benadering die is afgestemd op de specifieke behoeften en omstandigheden van de individuele patiënt. 

Medicatie

Medicijnen vormen de ruggengraat van de meeste reumatoïde artritisbehandelplannen, met als doel de symptomen onder controle te houden en de progressie van de ziekte te vertragen.

  • Ontstekingsremmende medicijnen: Niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID’s) helpen pijn en ontsteking te verminderen. Voor ernstigere gevallen kunnen corticosteroïden worden voorgeschreven om een krachtige ontstekingsremmende werking te bieden.
  • Ziektemodificerende antireumatische geneesmiddelen (DMARD’s): Deze medicijnen kunnen de progressie van reumatoïde artritis en andere auto-immuunziekten vertragen en schade aan gewrichten en weefsels voorkomen.
  • Biologische responsmodificatoren: Biologische DMARD’s zijn gericht op specifieke onderdelen van het immuunsysteem die ontsteking veroorzaken. Ze worden gebruikt voor patiënten die niet reageren op traditionele DMARD’s.
  • Jicht-specifieke medicijnen: Medicijnen die de productie van urinezuur verminderen of de eliminatie ervan verhogen, kunnen worden gebruikt om jichtaanvallen te behandelen en te voorkomen. 

Niet-medicamenteuze behandelingen

Naast medicatie spelen niet-medicinale behandelingen een cruciale rol in de behandeling van reumatische aandoeningen, vaak gericht op het verbeteren van de kwaliteit van leven en het behouden van fysieke functies.

  • Fysiotherapie: Helpt de beweeglijkheid te verbeteren, spierkracht te vergroten, en pijn te verminderen door middel van oefeningen, warmte- en koudetherapie, en andere technieken.
  • Ergotherapie: Richt zich op het verbeteren van de dagelijkse vaardigheden en het aanpassen van de leefomgeving om de onafhankelijkheid van de patiënt te maximaliseren.
  • Dieet en voeding: Een gezond dieet kan helpen ontstekingen te verminderen en het algehele welzijn te verbeteren. Sommige patiënten kunnen baat hebben bij voedingsadvies, vooral als ze lijden aan aandoeningen zoals jicht, waarbij dieet een significante invloed heeft op symptomen.
  • Leefstijlveranderingen: Stoppen met roken, gewichtsbeheersing en regelmatige lichaamsbeweging kunnen allemaal bijdragen aan betere gezondheidsuitkomsten.

Chirurgische opties

In gevallen waarin medicatie en niet-medicamenteuze behandelingen niet voldoende zijn om de symptomen onder controle te houden of wanneer er ernstige gewrichtsschade is opgetreden, kan een chirurgische ingreep worden overwogen. 

  • Gewricht vervangende chirurgie: Bij ernstige gewrichtsschade kunnen gewrichten zoals de heup of knie volledig worden vervangen door kunstmatige implantaten.
  • Synovectomie: Het verwijderen van ontstoken gewrichtsvoering kan pijn verlichten en de gewrichtsfunctie verbeteren.
  • Osteotomie: Het herpositioneren van botten kan helpen om druk van het beschadigde deel van het gewricht af te halen.

Regelmatige lichaamsbeweging

Lichaamsbeweging is essentieel voor het behoud van de mobiliteit van de gewrichten, het vergroten van de spierkracht en het verbeteren van het algehele welzijn. Lichaamsbeweging moet worden aangepast aan het individuele vermogen en de specifieke reumatische aandoening. Activiteiten die weinig impact hebben, zoals wandelen, zwemmen en fietsen, zijn vaak geschikt en kunnen helpen de cardiovasculaire gezondheid te verbeteren zonder de gewrichten te belasten. Yoga en tai chi kunnen ook nuttig zijn voor het verbeteren van flexibiliteit, evenwicht en stressvermindering. 

Stressmanagement

Chronische stress kan ontstekingsreacties in het lichaam verergeren en de symptomen van reumatoïde artritis versterken. Technieken zoals diepe ademhalingsoefeningen, meditatie en mindfulness kunnen helpen om stress te beheersen. Regelmatige deelname aan ontspannende activiteiten die plezier en voldoening geven, zoals hobby’s of tijd doorbrengen met geliefden, kan ook helpen bij het verbeteren van stressmanagement.

Reuma en supplementen

Bij het zoeken naar aanvullende ondersteuning naast traditionele behandelmethoden voor reuma, overwegen sommige mensen het gebruik van bepaalde supplementen. Deze supplementen zijn populair vanwege hun potentiële bijdrage aan het welzijn van individuen met reuma. 

  • Groenlipmossel: Groenlipmossel is een supplement dat afkomstig is uit Nieuw-Zeeland en bekend staat om zijn rijke samenstelling aan voedingsstoffen. Het wordt vaak gekozen door mensen die op zoek zijn naar aanvullende ondersteuning voor hun gewrichten.
  • Glucosamine: Glucosamine is een stof die van nature in het menselijk lichaam voorkomt en betrokken is bij de vorming van kraakbeen. Als supplement wordt het vaak gebruikt door mensen die op zoek zijn naar ondersteuning voor hun gewrichtsgezondheid.
4.8/5

Goed voor de gewrichten en kraakbeen*

Veel gestelde vragen over reuma

De symptomen van reuma kunnen onder meer gewrichtspijn, stijfheid en zwelling omvatten.

Ja, mensen met reuma kunnen een normale levensverwachting hebben dankzij medische behandelingen en een gezonde levensstijl.

Als je reuma hebt, moet je vermijden te lang in één houding te blijven zitten of staan om stijfheid en pijn te voorkomen.

  1. van den Berg, C. (2010). De botten en gewrichten. In: Voetdiagnostiek. Bohn Stafleu van Loghum, Houten. https://doi.org/10.1007/978-90-313-7661-2_22
  2. Engelbert, R. (2006). Gegeneraliseerde hypermobiliteit van gewrichten. In: Fysioth. Casuïstiek – Boekblok. Bohn Stafleu van Loghum, Houten. https://doi.org/10.1007/978-90-313-8645-1_53
  3. van Ochten, J. Pijnlijke gewrichten, differentiaaldiagnostisch denken. Bijblijven 31, 315–323 (2015). https://doi.org/10.1007/s12414-015-0038-9
  4. ter Horst, G.J., Kemper, R.H.A. (2009). Pijn bij reumatoïde artritis. In: Boekblok Pijn info. Pijn info. Bohn Stafleu van Loghum, Houten. https://doi.org/10.1007/978-90-313-7316-1_150
  5. Vleeming, A., Stoeckart, R. & Snijders, C.J. Het sacro-iliacale gewricht ’ Anatomische, biomechanische en radiologische aspecten. STIM 11, 211–214 (1992). https://doi.org/10.1007/BF03075837
  6. Nelissen, R.G.H.H. (2008). Artrose. In: Verhaar, J.A.N., van Mourik, J.B.A. (eds) Orthopedie. Quintessens. Bohn Stafleu van Loghum, Houten. https://doi.org/10.1007/978-90-313-6546-3_21
  7. Bos, W., Lems, W. Reumatoïde artritis. Bijblijven 31, 324–335 (2015). https://doi.org/10.1007/s12414-015-0043-z
  8. de Morree, J. (2008). 7 Bindweefsel van de spieren. In: Dynamiek van het menselijk bindweefsel. Bohn Stafleu van Loghum, Houten. https://doi.org/10.1007/978-90-313-6584-5_7
  • Vitamine c draagt bij tot de normale collageenvorming1
  • Vitamine c draagt bij aan de normale werking van botten1
  • Vitamine c draagt bij tot de normale werking van het kraakbeen1
  • Vitamine c ondersteunt het immuunsysteem1
Gratis advies op maat

We geven u graag gratis uitgebreid advies van onze gezondheidsdeskundigen.

Joost
Joost

Productexpert

Robin
Robin

Productexpert

Claire
Claire

Productexpert

4.8/5

Goed voor de gewrichten en kraakbeen*