Skip to content

Koortslip

Picture of Claire
Claire

Gezondheidsdeskundige Vaud

Een koortslip komt bij ruim een derde van de Nederlanders regelmatig voor. De symptomen kunnen als zeer vervelend ervaren worden en het heeft invloed op de dagelijkse bezigheden. Maar wat zijn deze symptomen precies? Is het besmettelijk? Hoe voorkom je het? En hoe kun je een koortslip behandelen? In dit artikel worden verschillende onderwerpen besproken en vragen beantwoord die hierbij horen. 

Wat is een koortslip?

Een koortslip, ook wel herpes labialis genoemd, is een veel voorkomende en besmettelijke infectie die zich uit in de vorm van pijnlijke blaasjes op de lippen, rond de mond of in het gezicht. De veroorzaker van deze blaasjes is het herpes simplex virus (HSV), dat in twee hoofdtypen voorkomt: HSV-1 en HSV-2.

Herpes Simplex Virus

Het herpes simplex virus maakt deel uit van een grotere familie van herpesvirussen die verschillende ziekten bij mensen kunnen veroorzaken. HSV-1 en HSV-2 kunnen beide een koortslip veroorzaken, hoewel ze ook in verband worden gebracht met andere aandoeningen. Na de initiële infectie blijft het virus levenslang in het lichaam, nestelt zich in zenuwcellen en kan periodiek reactiveren.

Verschil tussen HSV-1 en HSV-2

  • HSV-1 is het meest voorkomende type dat een koortslip veroorzaakt. Het wordt vaak op jonge leeftijd overgedragen door niet-seksuele contacten, zoals een kus van een familielid. HSV-1 kan ook herpes genitalis veroorzaken, hoewel dit minder vaak voorkomt.
  • HSV-2 wordt voornamelijk geassocieerd met herpes genitalis en wordt overgedragen via seksueel contact. Hoewel HSV-2 voornamelijk genitale infecties veroorzaakt, kan het in zeldzame gevallen ook een koortslip veroorzaken.

De symptomen van infectie kunnen variëren van mild tot ernstig en veel mensen die besmet zijn met het virus zullen nooit zichtbare symptomen ervaren. Wanneer het virus echter geactiveerd wordt, bijvoorbeeld door stress, ziekte of blootstelling aan zonlicht, kan het de typische symptomen van een koortslip veroorzaken.

Oorzaken van een koortslip

Een koortslip wordt veroorzaakt door het herpes simplex virus (HSV), specifiek HSV-1, en minder vaak door HSV-2. Na de eerste infectie blijft het virus inactief in het lichaam. Na de initiële infectie blijft het virus in een slapende toestand in het lichaam. Verschillende factoren, bekend als triggers, kunnen het virus reactiveren, wat leidt tot de ontwikkeling van een koortslip. Hieronder worden enkele van de meest voorkomende triggers beschreven die tot een uitbraak kunnen leiden.

Stress

Emotionele of fysieke stress is een veelvoorkomende oorzaak van een koortslip. Stress kan het immuunsysteem verzwakken, waardoor het lichaam minder goed in staat is om het virus te onderdrukken en uitbraken te voorkomen.

Vermoeidheid

Extreme vermoeidheid of uitputting kan ook het immuunsysteem aantasten, waardoor het risico op een koortslip toeneemt. Goede rust en slaap zijn belangrijk om het lichaam te helpen het virus onder controle te houden.

Ziekte

Een koortslip kan vaker voorkomen tijdens of na een periode van ziekte, zoals verkoudheid of griep. Deze omstandigheden belasten het immuunsysteem, waardoor HSV gemakkelijker kan reactiveren.

Blootstelling aan zonlicht

UV-straling van de zon kan de huid beschadigen en een koortslip veroorzaken. Het is aan te raden om een lippenbalsem met zonnebrandcrème te gebruiken als u in de zon bent, vooral als u vatbaar bent voor een koortslip.

Hormonale veranderingen

Hormonale veranderingen, zoals tijdens de menstruatie, zwangerschap of overgang, kunnen ook een koortslip veroorzaken. Deze veranderingen kunnen van invloed zijn op het immuunsysteem en het vermogen van het lichaam om het virus onder controle te houden.

Huidirritatie

Fysieke irritatie van de huid rond de mond, zoals bij tandheelkundige ingrepen of te hard schrobben van de huid, kan een koortslip veroorzaken.

Verzwakt immuunsysteem

Mensen met een verzwakt immuunsysteem als gevolg van aandoeningen zoals HIV/AIDS of het gebruik van medicijnen die het immuunsysteem onderdrukken, zijn vatbaarder voor frequente en ernstige uitbraken van koortslip.

Het identificeren en vermijden van persoonlijke triggers kan helpen om de frequentie en ernst van koortslipuitbraken te verminderen. Hoewel het niet altijd mogelijk is om uitbraken volledig te voorkomen, kunnen preventieve maatregelen en een gezonde levensstijl helpen om het risico te minimaliseren.

Koortslip symptomen

Een koortslip, veroorzaakt door het herpes simplexvirus, uit zich door een reeks kenmerkende symptomen. De symptomen kunnen variëren van mild tot ernstig en ontwikkelen zich meestal in fases.

1. Prodromale fase (Tintelingen en jeuk)

  • Duur: Enkele uren tot 1-2 dagen voor het verschijnen van blaasjes.
  • Symptomen: Jeuk, tintelingen of een branderig gevoel op de plek waar de koortslip zal verschijnen. Dit is een waarschuwingsteken dat het virus actief wordt.

2. Blaarvorming

  • Duur: 1-2 dagen na de prodromale fase.
  • Kenmerken: Er ontstaan kleine, met vloeistof gevulde blaasjes, vaak gegroepeerd in clusters. Deze fase is zeer besmettelijk, omdat de vloeistof in de blaasjes een hoge concentratie van het virus bevat. 

3. Ulceratie (open zweren)

  • Duur: 2-3 dagen na het verschijnen van de blaasjes.
  • Kenmerken: De blaasjes barsten open, waardoor pijnlijke open zweren ontstaan. Dit is vaak de meest ongemakkelijke en pijnlijke fase van een koortslip.

4. Korstvorming

  • Duur: Enkele dagen na ulceratie.
  • Kenmerken: De open zweren beginnen te genezen en vormen korsten. Deze korsten kunnen geel of bruin zijn en voelen strak aan en jeuken. Het is belangrijk om niet aan de korsten te trekken om het genezingsproces niet te verstoren.

5. Genezing

  • Duur: 7-10 dagen na het begin van de uitbraak.
  • Kenmerken: De korstjes vallen eraf en de huid geneest, meestal zonder littekens achter te laten. De huid kan in het begin nog rood of roze zijn, maar dit vervaagt na verloop van tijd.

6. Genezingsfase

Na genezing blijft het virus inactief in de zenuwcellen van het lichaam. Zonder duidelijke symptomen kan het op elk moment opnieuw geactiveerd worden, vaak door specifieke factoren zoals stress, ziekte of blootstelling aan zonlicht.

Het doorlopen van deze stadia verschilt van persoon tot persoon en niet iedereen ervaart alle stadia op dezelfde manier. Sommige mensen hebben bijvoorbeeld een mildere vorm van koortslip waarbij de blaasjes klein blijven of de prodromale symptomen nauwelijks merkbaar zijn. Anderen daarentegen kunnen ernstige en pijnlijke uitbraken ervaren.

koortslip
koortslip

Besmettelijkheid koortslip

Een koortslip, veroorzaakt door het herpes simplex virus (HSV), is zeer besmettelijk. De besmettelijkheid begint vaak al voordat de koortslip zichtbaar is en gaat door tot de koortslip volledig genezen is. Het is belangrijk om te begrijpen hoe en wanneer een koortslip wordt overgedragen om de verspreiding van het virus tot een minimum te beperken.

Wanneer is een koortslip het meest besmettelijk?

Hoewel een koortslip op elk moment besmettelijk kan zijn, is de besmettelijkheid het grootst tijdens bepaalde fasen van de uitbraak:

  • Prodromale fase: De periode van tintelingen, jeuk en een branderig gevoel vlak voordat de blaasjes verschijnen, kan al besmettelijk zijn. Het virus wordt actief en begint zich te verspreiden.
  • Vesiculaire fase: Wanneer met vocht gevulde blaasjes aanwezig zijn, is het risico op overdracht groot. De vloeistof in de blaasjes bevat een hoge concentratie van het virus.
  • Zweer- en korstfase: Het openbarsten van de blaasjes en de daaropvolgende vorming van korsten brengt ook een risico op infectie met zich mee. Hoewel de korsten het begin van het genezingsproces aangeven, kan het virus nog steeds worden overgedragen.

Hoe wordt een koortslip overgedragen?

Het herpes simplex virus kan op verschillende manieren worden overgedragen:

  • Direct contact: Zoenen of ander huid-op-huid contact met iemand die een actieve koortslip heeft is de meest voorkomende manier van overdracht.
  • Indirect contact: Het delen van voorwerpen zoals lippenbalsem, bestek, glazen, handdoeken of andere persoonlijke voorwerpen kan het virus ook overbrengen.
  • Orale seks: HSV-1 kan genitale herpes veroorzaken wanneer iemand met een actieve koortslip orale seks heeft.

Verspreiding voorkomen

Om de verspreiding van het virus te voorkomen, zijn er een aantal belangrijke voorzorgsmaatregelen die u kunt nemen:

  • Vermijd direct contact met anderen wanneer u een actieve koortslip heeft, vooral tijdens de beginstadia.
  • Was uw handen regelmatig en vooral na het aanraken van de koortslip.
  • Gebruik geen gewone voorwerpen die in contact komen met uw mond.
  • Vermijd orale seks tijdens een actieve koortslipuitbraak om de overdracht van HSV-1 naar de genitaliën te voorkomen.

Door deze richtlijnen te volgen, kunt u de verspreiding van een koortslip tegengaan en anderen beschermen tegen infectie. Het is ook handig om mensen in uw omgeving bewust te maken van deze preventieve maatregelen, vooral als u weet dat u vatbaar bent voor uitbraken van koortslip. 

4.8/5

Actieve premium dosering lysine

Een koortslip voorkomen

Hoewel het herpes simplex virus (HSV) dat een koortslip veroorzaakt niet volledig uit het lichaam kan worden verwijderd, zijn er verschillende manieren om het risico op een koortslip te verkleinen en de frequentie van uitbraken te minimaliseren. Hier volgen enkele effectieve methoden om een koortslip te voorkomen:

Vermijd direct contact

  • Vermijd direct huid-op-huidcontact met iemand met een actieve koortslip, vooral tijdens de prodromale fase en wanneer blaasjes zichtbaar zijn.
  • Vermijd het delen van persoonlijke voorwerpen zoals lippenbalsem, bestek, brillen, tandenborstels en handdoeken met iemand die een koortslip heeft of onlangs heeft gehad.

Versterk uw weerstand

  • Eet een uitgebalanceerd dieet dat rijk is aan vitamines en mineralen om uw immuunsysteem sterk te houden.
  • Zorg voor voldoende slaap en beheers uw stressniveau, want vermoeidheid en stress kunnen het immuunsysteem verzwakken en zo bijdragen aan de activering van het virus.

Beschermen tegen zonlicht

  • Gebruik een lippenbalsem met SPF en draag een hoed of andere beschermende kleding als u langere tijd in de zon bent. UV-straling kan een uitbraak van koortslip veroorzaken.

Zorg voor goede hygiëne

  • Was uw handen regelmatig met zeep, vooral na het aanraken van een koortslip of de aangetaste gebieden. Dit helpt de verspreiding van het virus naar andere delen van uw lichaam of naar anderen te voorkomen.
  • Vermijd zoveel mogelijk het aanraken van uw gezicht, vooral de ogen en mond, om kruisbesmetting te voorkomen.

Wees voorzichtig bij lichamelijke activiteiten

  • Wees voorzichtig bij het sporten of andere activiteiten waarbij u lichamelijk contact heeft of apparatuur deelt. Het virus kan gemakkelijk worden overgedragen via kleine wondjes of krassen.

Overweeg antivirale geneesmiddelen

  • Voor mensen die vaak last hebben van koortslipuitbraken, kan preventieve antivirale medicatie helpen om de frequentie en ernst van de uitbraken te verminderen. Raadpleeg een arts om te bespreken of dit voor u een geschikte optie is.

Hoewel deze voorzorgsmaatregelen niet garanderen dat u nooit een koortslip zult krijgen, kunnen ze de kans op een uitbraak wel aanzienlijk verkleinen. Het is ook belangrijk om op de hoogte te zijn van de eerste symptomen van een koortslip, zodat u snel kunt handelen om de gevolgen en de verspreiding ervan tot een minimum te beperken.

Een koortslip behandelen

Hoewel er geen definitieve genezing bestaat voor het herpes simplex virus (HSV) dat een koortslip veroorzaakt, zijn er verschillende behandelingsopties beschikbaar die kunnen helpen de symptomen te verlichten, het genezingsproces te versnellen en het ongemak tot een minimum te beperken. Hier zijn enkele veelgebruikte methoden om een koortslip te behandelen: 

Zalf

  • Antivirale zalf: Producten zoals aciclovir (Zovirax) en penciclovir (Fenistil) kunnen effectief zijn bij de behandeling van een koortslip als ze worden aangebracht bij de eerste tekenen van een uitbraak, zoals tintelingen of jeuk. Deze zalven werken door de vermenigvuldiging van het virus te remmen, wat kan leiden tot een kortere duur van de koortslip.
  • Toepassing: Breng de zalf meerdere keren per dag aan, volgens de instructies op de verpakking, om de beste resultaten te krijgen.

Pleister

  • Pleisters tegen koortslip: Deze doorzichtige pleisters worden direct over de koortslip aangebracht en zorgen voor een fysieke barrière die beschermt tegen irritatie van buitenaf en tegelijkertijd het genezingsproces bevordert. Ze kunnen ook de verspreiding van het virus helpen voorkomen.
  • Voordelen: Naast bescherming kunnen sommige pleisters medicijnen bevatten die de genezing versnellen. Ze zijn discreet en kunnen onder make-up worden gedragen.

Crème

  • Hydraterende crèmes: Naast specifieke antivirale crèmes kunnen hydraterende crèmes helpen om de aangetaste huid te kalmeren en irritatie tijdens het genezingsproces te verminderen. Het is belangrijk om producten te kiezen die geen irriterende stoffen bevatten.
  • Toepassing: Breng een dunne laag aan op aangetaste gebieden om droogheid en schilfering te verminderen, vooral tijdens de fase van korstvorming.
  • Supplementen met lysine: Lysine is een aminozuur dat wordt gebruikt om koortslip te behandelen en te voorkomen. Hoewel de wetenschappelijke onderbouwing niet eensluidend is, geloven sommige mensen dat het innemen van lysine supplementen kan helpen de frequentie van uitbraken van koortslip te verminderen.
  • Hoe te gebruiken: Lysine is verkrijgbaar in de vorm van pillen, crèmes of lippenbalsems. Voor preventieve doeleinden wordt vaak een dagelijkse dosis lysine aanbevolen, terwijl bij de eerste tekenen van een uitbraak de dosis kan worden verhoogd.
4.8/5

Actieve premium dosering lysine

Speciale overwegingen bij een koortslip

Bij de behandeling en beheersing van een koortslip zijn er enkele speciale overwegingen die belangrijk zijn voor bepaalde groepen mensen. Dit zijn onder andere zwangere vrouwen, kinderen, mensen die specifieke diëten volgen en mensen met een verzwakt immuunsysteem. Inzicht in deze aspecten kan helpen bij het kiezen van de meest geschikte zorg en preventieve maatregelen. 

Koortslip en zwangerschap

  • Risico’s en voorzorgsmaatregelen: Zwangere vrouwen met een voorgeschiedenis van koortslip moeten voorzichtig zijn, vooral tijdens de bevalling, omdat HSV kan worden overgedragen op de pasgeborene met mogelijk ernstige gevolgen. Het is belangrijk om een arts te raadplegen als er tekenen zijn van een koortslip in de aanloop naar de bevalling.
  • Behandeling: Het gebruik van antivirale medicatie tijdens de zwangerschap moet altijd onder medisch toezicht gebeuren om de gezondheid van zowel de moeder als het kind te waarborgen.

Koortslip bij kinderen

  • Preventie en behandeling: Kinderen zijn extra gevoelig voor koortslip omdat ze vaak in nauw contact komen met anderen (bijvoorbeeld op school of tijdens het spelen) en hun immuunsysteem nog in ontwikkeling is. Het aanleren van goede hygiënepraktijken en het vermijden van direct contact met iemand die een actieve uitbraak heeft, zijn cruciale preventieve stappen.
  • Speciale zorg: Voor kinderen met een koortslip kunnen milde, kindvriendelijke antivirale crèmes of natuurlijke middelen zoals lysine bevattende producten worden overwogen, maar altijd na overleg met een kinderarts.

Koortslip en voeding

  • Dieetaanpassingen: Sommige mensen merken dat hun dieet de frequentie en ernst van koortslipuitbraken kan beïnvloeden. Voedingsmiddelen die rijk zijn aan het aminozuur arginine (zoals noten en chocolade) kunnen bij sommige mensen uitbraken bevorderen, terwijl voedingsmiddelen die rijk zijn aan lysine (zoals zuivelproducten) juist beschermend kunnen werken.
  • Supplementen: Lysine supplementen kunnen ook worden overwogen als een manier om koortslip te voorkomen, vooral voor mensen die merken dat hun dieet hun uitbraken beïnvloedt.

Koortslip en weerstand (immuniteit)

  • Versterking van het immuunsysteem: Mensen met een verzwakt immuunsysteem, bijvoorbeeld door een auto-immuunziekte, HIV/AIDS of het gebruik van bepaalde medicijnen, lopen een groter risico op frequente en ernstige uitbraken van koortslip. Het immuunsysteem versterken door een gezonde levensstijl, goede voeding en eventueel het gebruik van immuun ondersteunende supplementen kan helpen.
  • Medisch toezicht: Voor deze groep is het extra belangrijk om medisch advies in te winnen bij de behandeling van koortslip, omdat sommige behandelingen contra-indicaties of bijwerkingen kunnen hebben.
4.8/5

Actieve premium dosering lysine

Veel gestelde vragen over koortlip

De oorzaak van een koortslip is een infectie met het herpes simplex virus type 1 (HSV-1).

Een koortslip geneest vaak sneller door het gebruik van antivirale crèmes of medicijnen die zo vroeg mogelijk na de eerste symptomen worden aangebracht.

Triggers voor een koortslip kunnen zijn stress, ziekte, vermoeidheid, blootstelling aan zonlicht of koude wind, en hormonale veranderingen.

  1. Kroes, A. C. M. (2006). Hoe besmettelijk is een koortslip?. In Vademecum permanente nascholing huisartsen (pp. 1678-1679). Bohn Stafleu van Loghum, Houten.
  2. De Jong, J., & Verduijn, M. M. NHG-Behandelrichtlijn Published Published: november 2017 Laatste aanpassing: Laatste aanpassing: november 2017 Koortslip (herpes labialis).
  3. van Diermen, D. E. (2015). Kleine kwalen in de mondzorgpraktijk: koortslip, aften, zweertjes en schimmels in de mond. Quality Practice. Nascholingstijdschrift voor Mondhygiënisten7.
Gratis advies op maat

We geven u graag gratis uitgebreid advies van onze gezondheidsdeskundigen.

Picture of Joost
Joost

Productexpert

Picture of Robin
Robin

Productexpert

Picture of Claire
Claire

Productexpert

4.8/5

Actieve premium dosering lysine